Tekst pochodzi ze strony: http://www.bydgoszcz.pl/miasto/poznaj_miasto/Bydgoska_Aleja_Zasluzonych.aspx?page=8
data publikacji: 2007-04-03, ostatnia aktualizacja: 2015-06-22 10:07:02

Bydgoska Aleja Zasłużonych


“Nie powinniśmy odejść z tej ziemi, nie zostawiając śladów, 
które polecać będą naszą pamięć potomności.”

Tworząc Bydgoską Aleję Zasłużonych staraliśmy się ująć wszystkich nieżyjących już bydgoszczan, którzy swoimi czynami lub godną naśladowania postawą odegrali niebagatelną rolę w historii naszego Miasta.


Poniższa lista zawiera skrócone opisy sylwetek osób, które związały swoje życie z Bydgoszczą i których miejsca pochówku, choćby symboliczne, znajduje się na bydgoskich cmentarzach.
Zdajemy sobie sprawę, iż na naszej liście nie ujęliśmy jeszcze wielu znakomitych postaci, dlatego też zwracamy się do Państwa z uprzejmą prośbą o nadsyłanie swoich uwag oraz propozycji pod adres halina.piechocka@um.bydgoszcz.pl.

Jerzy ADAMSKI (08.1937 w Sierpcu – 6.12.2002 w Bydgoszczy)
Najbardziej utytyuowany bokser w dziejach bydgoskiego sportu. Boks zaczął uprawiać w Pile w 1950 r. W Bydgoszczy walczył w barwach „Brdy i „Astrorii”. Mając 19 lat zdobył tytuł mistrza Polski w wadze koguciej. W latach 1952 – 1962 i w 1964 r. był najlepszym w kraju bokserem w wadze piórkowej. Mistrz Europy z Lucerny (1959) i brązowy z Moskwy (1963). Na olimpiadzie w Rzymie (1960) zdobył srebrny medal. Na 16 walk w reprezentacji Polski wygrał 14. Łącznie stoczył 270 walk, z których wygrał aż 237, a 10 zremisował.
(Cmentarz parafii p.w. NSPJ, ul. Ludwikowo 2

Karol ALCHIMOWICZ (7.04.1911 w Homlu, Ukraina – 12.03.1996)
Plastyk, operator filmowy, fotografik, współzałożyciel klubu filmowców Jupiter. Autor 44. filmów krótkometrażowych, z czego 2. było nagrodzonych. Malował miniatury – kopie dzieł wybitnych malarzy. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Marceli BACCIARELLI (16.09.1939 w Warszawie – 1.04.1996 w Bydgoszczy)
Dziennikarz. Pracował w Gazecie Pomorskiej, Faktach, IKP. Recenzent sztuki i reportażysta.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 6)

Stefan BALCER (31.08.1894 w Wiskitnie, pow. Bydgoszcz – 1.11.1939 w Bydgoszczy)
Nauczyciel. Po skończeniu Seminarium Pedagogicznego (1919) w Tucholi wstąpił do Wojska Polskiego. Walczył w wojnie polsko – radzieckiej 1919–1920. Ranny w nogi leczył się w szpitalu w Bydgoszczy. W 1921 r. zostaje nauczycielem, a następnie kierownikiem szkoły powszechnej przy ul. Fordońskiej. 5 lat pracował w szkołach polskich w Niemczech (na Ziemi Złotowskiej i w Babimoście) i rok w Gdańsku – Nowym Porcie. W międzyczasie był w Bydgoszczy, a w 1938 r. w Liceum Pedagogicznym w Grudziądzu. Wakacje 1939 r. spędził w Bydgoszczy. Aresztowany 9 września, internowany i rozstrzelany w Dolinie Śmierci.
(Cmentarz Bohaterów, ul. Gen. Stanisława Grzmota–Skotnickiego 2)

Władysław BARANOWSKI (15.04.1900 w Syrach, pow. Lubartów – 1.04.1972 w Bydgoszczy)
Dr medycyny. Po studiach na Uniwersytecie Warszawskim (1928) pracował (1929 – 1932) w Sanatorium Przeciwgruźliczym w Smukale. Po rocznej pracy w szpitalu warszawskim wrócił do Bydgoszczy i został ordynatorem szpitala św. Floriana oraz lekarzem w przychodniach przeciwgruźliczych. W okresie II wojny światowej pracował w Lublinie. W 1945 r. organizował służby medyczne w Bydgoszczy i Szpital dla Płucnochorych przy ul. Seminaryjnej. Do 1967 r. był w nim ordynatorem i dyrektorem. Przez 5 lat pracował jeszcze w Kolejowej Przychodni Przeciwgruźliczej. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Patron ulicy w Smukale Dolnej.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Leon BARCISZEWSKI (10.05.1883 w Tulcach, pow. Środa Wlkp.  – 11.11.1939 w Bydgoszczy)
Działacz polonijny w Niemczech. Polski konsul w Essen. Prezydent Gniezna, a w latach 1932 – 1939 Prezydent Bydgoszczy. Dobry gospodarz dbający o wszechstronny rozwój miasta. Za jego kadencji dokończono budowę szpitala na Bielawach i elektrowni na Jachcicach. Aresztowany, więziony przez gestapo, rozstrzelany prawdopodobnie na Jachcicach.
Na skwerze L. Barciszewskiego pomnik Prezydenta.
W Katedrze i przy ul. Wały Jagiellońskie 10 – tablice pamięci.
(Symboliczny grób na Cmentarzu Bohaterów, ul. Gen. Stanisława Grzmota – Skotnickiego 2)

Jerzy BARTNICKI (23.10.1910 w Ziołowie, Wlkp. – 26.07.1988 w Bydgoszczy)
Od 1914 r. w Bydgoszczy. Po maturze (1928) pracował w Dzienniku Bydgoskim, w Nowym Kurierze w Poznaniu i Zakładach Graficznych w Bydgoszczy. W czasie okupacji w niemieckiej firmie dziewiarskiej. Od 1945 r. byłzatrudniony na kierowniczych stanowiskach w różnych firmach handlowych. Zaocznie studiował na wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Autor licznych felietonów, recenzji teatralnych, tekstów historycznych drukowanych w prasie bydgoskiej oraz opracowań historycznych o Bydgoszczy i monografii.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Witold BEŁZA ( 8.05.1886 w Warszawie – 24.02.1955 w Bydgoszczy)
Historyk literatury, dziennikarz, literat. Od 1920 r. w Bydgoszczy. Dyrektor Biblioteki Miejskiej i Ludowej. Przekształcił je w cenny księgozbiór polski. Naczelnik Wydziału Oświaty i Kultury Zarządu Miejskiego. Inicjator założenia TMMB i współzałożyciel Muzeum Miejskiego.
Na kamienicy, w której mieszkał przy ul. Gdańskiej 33 i w holu biblioteki przy Starym Rynku 24 – tablice pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Jan BIEDOWICZ (9.05.1890 w Dzierżonowie, Wlkp. – 14.12.1961 w Bydgoszczy)
Artysta plastyk, nauczyciel. Od 1923 r. w Bydgoszczy. Po wojnie wizytator szkolnictwa artystycznego. Autor obrazów z kręgu postimpresjonizmu. Kilka jego prac znajduje się w Muzeum Okręgowym.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Jan BIELAWSKI (9.06.1895 w Dolinie, Rosja – 20.04.1968)
Porucznik Wojska Polskiego. Od 1927 r. w Bydgoszczy. Kierownik Spółdzielni Wojskowej 61. Pułku Piechoty i współzałożyciel Spółdzielni Spożywców (1930) i jej prezes (1934). Od 16 sierpnia 1939 r. komendant Kwatery Głównej 15. Dywizji Piechoty Wlkp. Po wojnie organizator handlu i działacz spółdzielczy. Współzałożyciel BSS „Społem”.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Edmund BIGOŃSKI (29.10.1891 w Castrop, Niemcy – 10.12.1937 w Bydgoszczy)
Dziennikarz walczący o prawa Polaków w Niemczech. Za tą działalność 10-krotnie sądzony. Od 1925 r. w Bydgoszczy. W Dzienniku Bydgoskim zajmował się polityką i sprawami społecznymi. Poseł i radny miejski.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Jan BIZIEL (12.10.1858 w Osiecznej, Wlkp. – 4.02.1934 w Bydgoszczy)
Doktor medycyny. Od 1906 r. w Bydgoszczy. Praktykę lekarską łączył z działalnością narodową i społeczną. Prezes Rady Ludowej na Bydgoszcz i przedmieścia (1918). Leczył rannych powstańców wielkopolskich. 19 stycznia 1920 r. uczestniczył w przejęciu miasta z rąk niemieckich. Radny miejski i przewodniczący Rady Miejskiej. Założyciel i prezes Towarzystwa Lekarskiego. Od stycznia 1936 r. Honorowy Obywatel Bydgoszczy.
Patron ulicy na Wzgórzu Wolności.
Na kamienicy, w której mieszkał przy ul. Cieszkowskiego 3 – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10. Jego grobem opiekuje się Urząd Miasta i VII Liceum Ogólnokształcące.)

Kazimierz BORUCKI - ROLA (11.07.1898 w Inowrocławiu – 11.02.1986 w Bydgoszczy)
Powstaniec Wielkopolski. Od 1921 r. w Bydgoszczy. Kustosz i kierownik Muzeum Miejskiego (1921-1939). We wrześniu 1939 r. zabezpieczał dzieła malarskie ze zbiorów państwowych, kościelnych i prywatnych. Żołnierz AK. Dyrektor Muzeum im. L. Wyczółkowskiego (1946-1965). Wiceprezes TMMB i honorowy członek (1967). Za uratowanie dzieł sakralnych odznaczony papieskim orderem Pro Ecclesia et Pontifice.
Patron ulicy na osiedlu Nad Wisłą w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Józef BRONIKOWSKI (12.03.1851 w Koronowie – 24.04.1926 w Bydgoszczy)
Inżynier hydrotechnik. Od 1918 r. w Bydgoszczy. Inspektor Dróg Wodnych .Kierował pracami przy budowie nowego odcinka kanału bydgoskiego i śluz.  Działacz społeczny i niepodległościowy.
Patron ulicy na Wilczaku.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Stanisław BRZĘCZKOWSKI (27.09.1897 w Koronowie – 4.10.1955 w Bydgoszczy)
Plastyk, grafik, poligraf. Nauczyciel w Liceum Sztuk Plastycznych. Organizator przemysłu poligraficznego w Bydgoszczy. Redaktor naczelny czasopisma Poligrafia.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
Na budynku, w którym mieszkał przy ul. Gdańskiej 17 – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Halina CALIŃSKA – ŚMIERZCHALSKA (11.10.1913 w Berlinie, Niemcy – 14.10.1992 w Bydgoszczy)
Pedagog, działacz społeczny i turystyczny. Nauczycielka geografii w Brodnicy i w Bydgoszczy (Zespół Szkół Ekonomicznych). Aktywna w Towarzystwie Geograficznym , PTTK (uprawnienia pilota wycieczek i przewodnika), TMMB od 1983 r. członek honorowy i w ZNP.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Roman CHŁODZIŃSKI (3.10.1909 w Łodzi – 8.03.1979 w Bydgoszczy)
Dziennikarz. Więzień obozów koncentracyjnych. Od 1958 r. w Bydgoszczy. Redaktor naczelny rozgłośni Polskiego Radia. Sprawozdawca sportowy i autor sportowej „zgaduj – zgaduli”. Wieloletni prezes Zarządu Okręgu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, oraz Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 6)

Antoni CHOŁONIEWSKI (23.10.1872 w Kawsku, Ukraina – 13.05.1924 w Bydgoszczy)
Założyciel pisma Zmartwychwstanie. Autor popularnych książek historycznych o Tadeuszu Kościuszce, o odrodzeniu Polski z dostępem do morza... Najważniejsza pozycja w jego dorobku to Duch dziejów Polski. Organizował wiece mające na celu powrót Pomorza i Śląska do Macierzy, co spowodowało wydalenie go  z Gdańska. Od 1920 r. w Bydgoszczy.
Patron ulicy na Szwederowie.
Na budynku, w którym mieszkał przy ul. Gdańskiej 119 – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10. Jego grobem opiekuje się Urząd Miasta.)

Teresa CIEPŁA (19.10.1937 w Łodzi – 8.03.2006 w Bydgoszczy)
Lekkoatletka. Od 1960 r. w Bydgoszczy, gdzie związała się z klubem „Zawisza”. Najczęściej startowała w sprincie i w biegach przez płotki. Na olimpiadach w Rzymie i Tokio zdobyła 3 medale (złoty, srebrny i brązowy). Także medale zdobyła na mistrzostwach Europy (2 złote, 1 brązowy). 12-krotna mistrzyni Polski. Pobiła 18 rekordów kraju i świata. Od 1956 r. Honorowy Obywatel Bydgoszczy.

Olgierd CIEPŁY (12.05.1938 w Czerniakach, Białoruś – 7.05.2007 w Bydgoszczy)
Lekkoatleta, młociarz. 1. olimpijczyk z Rzymu (1960 r. – IV m.), i Tokio (1964 r. – IV m.). Finalista Mistrzostw Europy w Belgradzie (1996 r. – IV m.). 7-krotny mistrz Polski. Po II wojnie światowej mieszkał we Wrocławiu, a od 1961 r. w Bydgoszczy.

Eugenia CZARLIŃSKA–SCHEDLIN (7.09.1883 w Bydgoszczy– 25.06.1968 w Kamieniu Krajeńskim)
Zasłużona nauczycielka i społecznik. W okresie zaboru pruskiego prowadziła Bibliotekę Polską. Po odzyskaniu niepodległości pracowała w Miejskim Katolickim Gimnazjum Żeńskim. W czasie okupacji brała udział w tajnym nauczaniu.
Patronka ulicy Czarlińskich na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego á Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Eugeniusz CZARLIŃSKI–SCHEDLIN (3.06.1838 w Chwarznie, pow. Kościerzyna – 26.03.1920 w Bydgoszczy)
Powstaniec Styczniowy. Dr medycyny. Zasłużony organizator polskiego życia społecznego w okresie zaboru pruskiego.
Patron ulicy Czarlińskich na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Maria DOMERACKA (7.01.1922 w Bydgoszczy – 6.11.1976 w Bydgoszczy)
Nauczycielka, bibliotekarka. Od 1955 r. kierownik oddziału Centralnej Biblioteki Rolniczej w Bydgoszczy. Działała w Bydgoskim Towarzystwie Naukowym i Stowarzyszeniu Bibliotekarzy Polskich.
(Cmentarz parafii p.w. NSPJ, ul. Ludwikowo 2)

Wincenty DOMISZ (10.12.1929 w Jeżewie, pow. Świecie – 28.01.2006 w Bydgoszczy)
Po robotach przymusowych (1944 – 1945) w Niemczech czeladnik w zawodzie piekarz – cukiernik i praktykant księgowy. Po maturze odbył służbę wojskową (1949 – 1952). W latach 1959 – 1963 sekretarz Prezydium MRN w Inowrocławiu, a następne 10 lat jego przewodniczący. W 1964 r. ukończył studia prawnicze na UMK w Toruniu, a 2 lata później na UAM w Poznaniu. Od 1973 r. w Bydgoszczy. 2 lata pełnił funkcję Przewodniczącego Prezydium MRN, a w latach 1976 – 1982 Prezydent Miasta. W czasie jego prezydentury budowano osiedla Fordon i Osowa Góra, powstała Akademia Muzyczna i Medyczna i nowe zakłady Akademii Techniczno-Rolniczej. Odbyły się imprezy kulturalne (BIM, Festiwal Młodzieżowych Orkiestr Dętych i Filmów Amatorskich) i sportowe (Spartakiada Młodzieży i Młodzieżowe Lekkoatletyczne Mistrzostwa Europy). 
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Władysław DREAS (5.04.1884 – 28.06.1975)
W 1920 r. przybywa z Westfalii do Nakła, a w 1925 r. do Bydgoszczy. Pracował w pionie policyjnym Starostwa Powiatowego. Numizmatyk. Posiadał unikatowy zbiór dawnych monet polskich i obcych, w tym starożytne. Zbiór stracił w czasie okupacji. Współzałożyciel Bydgoskiego Towarzystwa Numizmatycznego. W 1945 r. mianowany wicestarostą. Autor opracowania Powiat bydgoski oskarża.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego á Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Waleria DRYGAŁA (29.02.1908 w Bydgoszczy – 2.07.1969 w Bydgoszczy)
Dziennikarka. Od 1945 r. związana z IKP i Rozgłośnią Polskiego Radia. Tropiła niemieckich zbrodniarzy wojennych. Działała w organizacjach charytatywnych na rzecz pomocy i opieki nad sierotami i pokrzywdzonym przez los, w tym Cyganami. Aktywny członek TMMB, inicjatorka wydawania Kalendarza Bydgoskiego.
Patronka ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Krzysztof DRZEWIECKI (14.12.1972 w Bydgoszczy – 30.01.2006)
Artysta muzyk. Współorganizator i dyr. artystyczny Festiwalów Młodych Organistów i Wokalistów. Koncertował na wielu festiwalach organowych. Jako solista śpiewał w Operze Bydgoskiej i Bałtyckiej. Zginął w wypadku samochodowym.
(Cmentarz parafii p.w. Świętej Trójcy, ul. Lotników 2)

Jerzy DULEWICZ (14.01.1897 w Petersburgu – 25.08.1958 w Bydgoszczy)
Artysta fotografik. Po studiach w Petersburgu w 1920 r. przybywa do Polski. Dokumentuje zabytki wielu miast. Jego fotogramy (architektura, pejzaż, folklor) zamieszcza wiele wydawnictw. W 1930 r. osiadał w Wilnie, a w 1945 r. przybywa do Bydgoszczy. Tu tworzył oddział ZPAF. Promuje sztukę fotograficzną. Po śmierci otrzymał tytuł Artist F.I.A.P.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Władysław DUNAROWSKI (14.01.1902 w Jaworznej k. Limanowa – 28.12.1987 w Bydgoszczy)
Nauczyciel, pisarz, dziennikarz, publicysta. Od 1921 r. z przerwami w Bydgoszczy. Autor powieści z życia Podhala (Ludzie spod miedzy, Lato w Gorcach) i wielu opowiadań. Związał się z Rozgłośnią Polskiego Radia i dwutygodnikiem Pomorze. Prezes oddziału bydgoskiego Związku Literatów Polskich. Odznaczony Krzyżem Komandorskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Patron skweru na Błoniu.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Tadeusz ESMAN (12.06.1903 w Poznaniu – 16.09.1987 w Bydgoszczy)
Historyk, archiwista, działacz społeczny i polityczny. Od 1927 w Bydgoszczy. Organizator i dyr. Oddziału Wojewódzkiego Archiwum Państwowego. W 1945 r. organizował i był wiceprezesem Wojewódzkiej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich oraz Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Od 1971 r. honorowy członek TMMB, w którym wiele lat był wiceprezesem. Działacz  Stronnictwa Demokratycznego.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Konrad Oktawian FIEDLER (22.03.1886 w Łęczycy – 09.1939 w Bydgoszczy)
Dziennikarz. Od 1921 r. w Bydgoszczy. Redaktor Dziennika Bydgoskiego  i Gazety Bydgoskiej. Autor licznych artykułów o historii Bydgoszczy i Pomorza, recenzent teatralny. Radny miejski. Współorganizator TMMB i Rady Artystyczno-Kulturalnej. Prezes Stronnictwa Narodowego i Syndykatu Dziennikarzy Pomorskich. Działacz Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. 4 września 1939 r. członek Zarządu Straży Obywatelskiej. Aresztowany, wkrótce zamordowany. Data i miejsce śmierci nieznane.
Patron ulicy na osiedlu Bohaterów w Fordonie.
(Symboliczny grób Zarządu Straży Obywatelskiej na Cmentarzu Bohaterów, ul. Gen. Stanisława Grzmota Skotnickiego 2)

Julian FOLARON (26.03.1901 w Bydgoszczy – 26.07.1981 w Bydgoszczy)
Powstaniec Wielkopolski. Od lipca 1918 r. pracownik ochrony kolei. W grudniu z zapasów niemieckich dostarczał powstańcom broń i amunicję. Członek Straży Ludowej.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Władysław FRYDRYCH (25.03.1900 w Ujeździe k/Bochni – 12.07.1972 w Bydgoszczy)
Artysta malarz. Od 1932 r. w Bydgoszczy. Uczył rysunków w Seminarium Nauczycielskim. W czasie wojny wysiedlony, później aresztowany. Do Bydgoszczy wrócił w 1945 r. Miał wystawę swoich prac na 600-lecie Bydgoszczy. Członek TPS i K-PTK. Wiele jego prac znajduje się w Muzeum Okręgowym.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Franciszek GAJEWSKI (30.01.1897 w Bydgoszczy – 17.04.1969 w Bydgoszczy)
Artysta malarz. Ochotnik w armii Hallera. Walczył w wojnie polsko-radzieckiej 1919–1920. Odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy. Członek Związku Artystów Pomorskich. Od 1926 r. wystawiał swe prace w Muzeum Miejskim. Najchętniej malował bydgoską Wenecję. Kolekcja jego prac olejnych, akwarel i rysunków znajduje się w Muzeum Okręgowym.
Patron ulicy na Glinkach.
(Cmentarz parafii p.w. MBNP, ul. J. Kossaka 74)

Teodor GAJEWSKI (30.05.1902 w Bydgoszczy – 7.10.1948 w Bydgoszczy)
Artysta rzeźbiarz. Wspomagał Powstańców Wlkp. Absolwent bydgoskiej szkoły Przemysłu Artystycznego. Współzałożyciel Grupy Plastyków Pomorskich. Z P. Trieblerem prowadził pracownię rzeźbiarsko – kamieniarską. Wykonywał plakiety w brązie i kompozycje w drewnie, marmurze i w gipsie, jak „Głowa Chrystusa”, popiersie J. Piłsudskiego, Judasza, Fauna. Twórca pomników: „Dobry Pasterz”, „Serce Jezusa”, Krzyża (1935) na Szwederowie, Poległych Polaków w St. Hilaire le Grand we Francji, także pomnika nagrobnego Idziego Świtały na Cmentarzu Nowofarnym.
(Cmentarz parafii p.w. MBNP, ul. J. Kossaka 74)

Narcyz GIERYN (27.10.1882 w Pyzdrach, Wlkp. – 12.07.1959 w Bydgoszczy)
Od 1920 r. w Bydgoszczy. Właściciel księgarni przy pl. Teatralnym 6. Działacz społeczny i bibliofil. Członek Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego i Związku Księgarzy Polskich.
Patron ulicy na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Wincenty GORDON (31.03.1900 w Bydgoszczy – 2.01.1982 w Bydgoszczy)
Współzałożyciel harcerstwa w Bydgoszczy. W czasie II wojny światowej należał do „Szarych Szeregów”. Niestrudzony szperacz dziejów miasta i jego kronikarz. Publikował w Kalendarzu Bydgoskim, Ilustrowanym Kurierze Polskim i Dzienniku Wieczornym. Jego cykle to: Z teki szperacza, Bydgoskie dzielnice, Bydgoskie kościoły. Od 1980 r. Honorowy członek TMMB (1980).
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Franciszek GROTT (5.10.1911 w Kruszewie Wlkp. – 03.1995)
Nauczyciel. Od 1936 r. w Bydgoszczy. Pierwszy tomik wierszy pt. Miasto nad Brdą wydał w 1946 r.
Pisał utwory dla dzieci (Z kolędą do stajenki), słuchowiska radiowe, pamiętniki (Wojny dni pierwsze, Moja bydgoska niedziela, Ostatnie dni, Mój pierwszy dzień) i wspomnienia (Najcudniejsza lekcja, Na przełomie). Aktywny członek TMMB.
(Cmentarz parafii p.w. MBNP, ul. J. Kossaka 74)

Józef GRUBCZYŃSKI (23.11.1895 w Nadjezierzu k/Żnina –  2001 w Bydgoszczy)
W 1906 r. uczestniczył w strajku szkolnym. W czasie I wojny światowej na froncie francuskim i rosyjskim. Ranny k/Pińska, leczony w szpitalu bydgoskim. W 1918 r. z 4. Pułkiem Strzelców Wlkp. uczestniczył w Powstaniu Wlkp. Uczestnik wojny polsko – radzieckiej 1920–1921. W II wojnie światowej aresztowany i wywieziony na roboty do Holandii. Po jej wyzwoleniu walczył w armii gen. St. Maczka.
(Cmentarz parafii p.w. św. Maksymiliana, Osówiec)

Józef GRUSS (9.03.1897 – 24.01.1969)
Zawodowy żołnierz. Od 1935 r. w Policji Państwowej. Wiosną 1940 r. tworzył Inspektorat Związku Walki Zbrojnej w Brodnicy. W latach 1941 – 1942 wraz z J. Chylińskim dowodził siatką AK na Pomorzu. Aresztowany w Bydgoszczy przez gestapo. W styczniu 1945 r., w czasie ewakuacji uciekł z transportu. Wrócił do Bydgoszczy, gdzie współtworzył Delegaturę Sił Zbrojnych. Aresztowany przez UB, skazany na 10 lat więzienia. Po odbyciu kary ponownie w Bydgoszczy.
(Cmentarza parafii p.w. Świętej Trójcy, ul. Lotników 2)

Adam GRZYMAŁA - SIEDLECKI (29.01.1876 w Wierzbnie, pow. Miechów – 29.01.1967 w Bydgoszczy)
Uczestnik wojny polsko-radzieckiej 1919–1920. Opisał ją w książce Cud Wisły. Od 1922 r. z przerwami w Bydgoszczy. Więzień Pawiaku. Autor wspomnień 111 dni letargu. Dyrektor Szkoły Dramatycznej, kierownik literacki Teatru Polskiego. Autor sztuk teatralnych, powieści, zbiorów szkiców i studiów np. Świat aktorski moich czasów, Niepospolici ludzie w swoim dniu powszednim, Rozmowy z samym sobą.
Patron ulicy na Wyżynach.
Izba Pamięci przy ul. Libelta 5.
Na budynkach, w których mieszkał przy ul. Libelta 5 i Płockiej 2 – tablice pamiątkowe.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Zenon GWIEŹDZIŃSKI (        – 25.08.2006)
Prof. dr hab. Nauczyciel akademicki. W latach 1984–2001 kierował Katedrą i Kliniką Dermatologii. W latach 1987–1990 prodziekan Wydziału Lekarskiego, a przez następne 4. lata prorektorem ds. klinicznych i kształcenia podyplomowego Akademii Medycznej. Wieloletni członek Senatu i komisji senackich.
(Cmentarz parafii)

Gabriel Tadeusz HENNER (1884 we Lwowie – 24.02.1949 w Inowrocławiu)
Adwokat. W 1911 r. wydał w Krakowie tomik wierszy „Resurectio Carminis”. Od 1920 r. w Bydgoszczy. Pamiętnik Łzy i myśli chrześcijańskiego życia wywołał ostry sprzeciw społeczeństwa i prasy. Wynikiem zainteresowania jej architekturą i pamiątkami był tomik wierszy „Stara Bydgoszcz” (1924). W tym samym roku wydał „Księgę godzin”. W 1921 r. Teatr Miejski wystawił jego misterium biblijne „Król Dawid”.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Walrian HYPSZER (24.01.1883 w Budzyniu, pow. Chodzież – 10.04.1978 w Bydgoszczy)
Nauczyciel. Od 1914 r. w Bydgoszczy. Pracował w szkołach powszechnych na Okolu, Wilczaku i od kwietnia 1920 r. na stanowisku kierownika szkoły katolickiej na Czyżkówku. W 1932 r. doprowadził do jej rozbudowy. W 1933 r. zainicjował budowę kościoła p.w. św. Antoniego. Po okupacji organizował szkolnictwo bydgoskie. W 1961 r. otrzymał tytuł „Zasłużonego Obywatela Bydgoszczy”.
Patron mostu nad Brdą między Czyżkówkiem i Jachcicami.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Stanisław IŻELA (1914 w Krakowie – 3.10.2000 w Bydgoszczy)
Uczestnik kampanii wrześniowej. Należał do AK. Od 1946 r. w Bydgoszczy. Tu, tak jak przed wojną w Krakowie, gdzie był piłkarzem Cracovii, zaangażowany był w sport w BKS Polonia w latach 1946-1949. Dwadzieścia lat śpiewał (tenor) w operach i operetkach.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Szczepan Jankowski (ur. w grudniu 1900 r. w Wudzyniu, zm. w kwietniu 1990 r.)
Organista, wirtuoz. W wieku dziewięciu lat stracił wzrok. W Zakładzie dla Niewidomych w Bydgoszczy zwrócono uwagę na jego muzyczne zdolności. W 1915 roku rozpoczął naukę w Bydgoskim Konserwatorium Muzycznym. W latach 1926-1930 uczył się w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu, gdzie otrzymał dyplom organisty-wirtuoza. Od 1935 roku zaocznie studiował na Akademii Muzycznej w Lipsku i Monachium. W 1921 roku rozpoczął pracę jako drugi organista w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy. Od 1928 roku był samodzielnym organistą w tej parafii. Spod jego ręki wyszło ponad sto trzydzieści utworów, w tym cztery msze. Kompozycje zapisywał alfabetem Braille’a. Koncertował w Polsce i za granicą.

W czasie wojny okupant niemiecki nie pozwalał na granie polskiej muzyki w kościołach. Wówczas parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa zasłynęła jako enklawa polskości. Organista Jankowski podczas kościelnej posługi wplatał w muzykę „dowolną” fragmenty polskich pieśni patriotycznych, w tym „Mazurka Dąbrowskiego”. W organach kościelnych ukrywał teksty i nuty polskich kompozycji.
Do końca życia zasiadał przy organach.

Za rozpowszechnianie muzyki kościelnej papież Paweł VI w 1964 roku odznaczył go medalem „Pro Eccelesia et Pontifice”. Obok tak znaczącego wyróżniania znalazły się liczne dyplomy uznania i odznaczenia przyznane przez Prymasów Polski Stefana Wyszyńskiego i Józefa Glempa, Prezydenta Bydgoszczy i wielu innych, wdzięcznych mistrzowi osób. Zmarł w kwietniu 1990 roku.

Dnia 3.4.2008 r. nastąpiło odsłonięcie tablicy pamiątkowej z brązu na budynku, w którym mieszkał przy ul. Śniadeckich 55.  Jego imieniem nazwano również ulicę obok kościoła N.S.P.J. przy Pl. Piastowskim w Bydgoszczy w dniu 8.11.2010 r.

Kazimierz JUŁGA (23.02.1935 w Rybowie, Wlkp. – 16.09.2002 w Bydgoszczy)
Malarz, poeta, fotograf. Wieloletni dyrektor Biura Wystaw Artystycznych. Wielokrotnie nagradzany i odznaczany za twórczość artystyczną oraz działalność zawodową, m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalami Prezydenta Bydgoszczy i Kazimierza Wielkiego.
(Cmentarz parafii p.w. NSPJ, ul. Ludwikowo 2)

Roman KACZMARCZYK (14.02.1895 w Wolbromiu, pow. Olkusz – 1.02.1993 w Bydgoszczy)
Po zdobyciu zawodu rysownika – litografa pracował jako rysownik w Kopalni Węgla w Sosnowcu. Tam też wstąpił do tajnego T.G. „Sokół”. Rozbrajał Niemców i Austriaków (1918) w Zagłębiu Dąbrowskim. Uczestnik wojny polsko-radzieckiej 1919–1920. Od 1922 r. w Bydgoszczy. Jako rysownik – litograf pracował w Instytucie Wydawniczym „Biblioteka Polska”. Działacz T.G. „Sokół”, w którym zajmował się szkoleniem sportowców. Organizator ćwiczeń i pokazów gimnastycznych. Nauczyciel wychowania fizycznego (1950–1975) w szkole zawodowej. Aktywny członek PTTK i TMMB. Członek honorowy T.G. „Sokół”. Odznaczony Krzyżami Kawalerskim i Oficerskim, Medalem Niepodległości i licznymi medalami sportowymi.
Patron ulicy na osiedlu Czarnówko w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. Świętej Trójcy, ul. Lotników 2)

Bernard KACZMAREK (17.07.1909 w Bydgoszczy – 17.09.1982 w Bydgoszczy)
Handlowiec. W konspiracji, we współpracy z AK i Mieczem i Pługiem założył grupę, która doprowadziła do wykrycia i zbombardowania wyrzutni rakiet V-1 w Peenemünde.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Piotr KAROWSKI (14.02.1892 – 24.05.1967)
Introligator i konserwator książek. Organizował introligatornię w Bibliotece Miejskiej. Uratował od zniszczenia ogromną liczbę druków i rękopisów, m.in. książki z Biblioteki Bernardynów i rękopis Grażyny A. Mickiewicza.
Patron ulicy na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. NSPJ, ul. Ludwikowo 2)

Franciszek KIEDROWSKI (2.03.1872 w Koronowie – 2.01.1923 w Bydgoszczy)
Drukarz i księgarz. Od 1893 r. prowadził w Bydgoszczy przy ul. Długiej 49 księgarnię polską. Współdziałał przy budowie Domu Polskiego. Zbierał na ten cel fundusze, stąd mówiono o nim „Cegiełka”. Członek wielu towarzystw polskich m.in. Zarządu Towarzystwa Przemysłowego i Chóru „Halka”. Radny miejski.
Patron ulicy na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10).

Jerzy KISS – ORSKI (12.05.1924 w Turku, pow. Konin – 24.03.2000 w Bydgoszczy)
Dziennikarz. Pracował w Gazecie Pomorskiej, później w wielu redakcjach poza Bydgoszczą. Po 40. latach ponownie w Gazecie Pomorskiej. Działacz Związku Dziennikarzy Polskich. Autor Znaków Pamięci, notek biograficznych zmarłych dziennikarzy Kujaw i Pomorza.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Komunalny, ul. Kcyńska 51)

Jan KLEIN (21.09.1885 w Bydgoszczy – 27.05.1940 w Oranienburgu–Sachsenhausen)
Ksiądz, proboszcz parafii w Solcu Kujawskim. W 1920 r. w imieniu rządu polskiego przejął władzę z rąk Niemców i przez rok sprawował funkcję komisarycznego burmistrza. Kustosz Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy. W latach 1923 – 1925 dyrektor Muzeum Miejskiego. Autor licznych publikacji o tematyce bydgoskiej.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Urna z prochami na Cmentarzu Bohaterów, ul. Gen. Stanisława Grzmota-Skotnickiego 2)

Hieronim KONIECZKA (29.03.1920 w Bydgoszczy – 27.12.1994 w Bydgoszczy)
Aktor. Przez 35 lat związany z Teatrem Polskim. Założyciel sceny studyjnej (1957). W Teatrze Propozycji i na Scenie Klubowej promował współczesną literaturę dramatyczną. Grał role amantów i bohaterów romantycznych, nie stronił od komedii i groteski. Laureat dwóch Złotych Masek (2001).
Patron Teatru Polskiego.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Hassan KONOPACKI (25.02.1879 w Mińsku, Biaroruś – 11.05.1953 w Bydgoszczy)
Absolwent Szkoły Korpusu Kadetów w Połocku i Szkoły Artylerii w Petersburgu. Uczestnik wojny rosyjsko – japońskiej i I wojny światowej. Działacz białoruskiego ruchu narodowego. Dowódca wojska białoruskiego (1919). Od 1921 r. w Wilnie. W 1946 r. zamieszkał w Bydgoszczy.
Na kamienicy, w której mieszkał przy ul. Mazowieckiej 11 – tablica pamięci.
(Cmentarz Komunalny, ul. Kcyńska 51)

Alfred KOWALKOWSKI (4.08.1914 w Świnoujściu – 25.11.1983 w Bydgoszczy)
Literat, działacz kultury. Kierownik literacki teatrów w Bydgoszczy i w Toruniu. Pracownik Wojewódzkiego Domu Kultury. Współzałożyciel pism Arkona i Pomorze. Autor utworów poetyckich i antologii poezji pomorskiej. Tłumacz z niemieckiego, francuskiego i łaciny. Laureat licznych nagród artystycznych.
(Cmentarz parafii p.w. Świętej Trójcy, ul. Lotników 2)

Konstanty KRYGER (25.05.1870 – 24.01.1937)
Kupiec i restaurator. Ławnik miejski. 20 stycznia 1920 r. w Fordonie witał Wojsko Polskie. Tutaj też przejął władzę z rąk burmistrza pruskiego. Komisaryczny burmistrz Fordonu (1920 – 1921).
Patron ulicy w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. św. Mikołaja, ul. Kasztelańśka)

Felicja KRYSIEWICZOWA (12.10.1897 w Mińsku, Białoruś – 15.09.1970 w Bydgoszczy)
Od 1931 r. w Bydgoszczy. Śpiewaczka. Uczyła śpiewu solowego w Miejskim Konserwatorium Muzycznym. Organizatorka działu muzycznego w Rozgłośni Polskiego Radia. Założycielka Bydgoskiego Towarzystwa Muzycznego, Orkiestry Radiowej i Studium Operowego. Od 1945 r. organizatorka szkół muzycznych w Bydgoszczy.
Patronka ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
W holu Opery Nova popiersie Artystki.
 (Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Andrzej KULWIEĆ (25.08.1884 w Warszawie– 6.02.1946)
Kpt. Wojska Polskiego. Wykładowca w Szkole Podchorążych. Współpracował z Belloną, Żołnierzem Polskim, Polską Zbrojną i z bydgoskimi gazetami. Zajmował się tematyką historyczną, której poświęcał szkice, eseje i rozprawki popularno – naukowe.
W Pomorskim Muzeum Wojskowym, przy ul. Czerkawskiej 2 – tablica pamięci.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Kazimierz KUMMER (8.03.1934 w Dąbrówce, pow. Tuchola – 16.07.1962 w Jastarni)
Literat i dziennikarz. Od 1956 r. w Bydgoszczy Redaktor audycji literackich w Rozgłośni Polskiego Radia. Publikował  reportaże, felietony i drobne utwory prozatorskie. Autor powieści Klatka (osnutej na kanwie bydgoskich wydarzeń we wrześniu 1939 r.) oraz tomu prozy Namiętności.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Stanisław LEHMANN (9.04.1904 w Mogilnie – 14.10.1956 w Bydgoszczy)
Od 1924 r. w Bydgoszczy. Pracownik kancelarii adwokackich. Działacz robotniczy i sportowy. Założyciel Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Po II wojnie światowej przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej. Współzałożyciel K.S. „Zryw” i Wojewódzkiej Rady Wychowania Fizycznego.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Komunalny, ul. Kcyńska 51)

Alfons LICZNERSKI (25.09.1902 w Sampławie, pow. Lubawa – 8.06.1976 w Bydgoszczy)
Architekt. Od 1936 r. w Bydgoszczy. Kierownik Miejskiej Pracowni Urbanistycznej. Projektant planów urbanistycznych i przestrzennego rozwoju miasta. Projektant Teatru Polskiego. Członek zarządu TMMB i BTN. Autor rozpraw o rozwoju przestrzennym Bydgoszczy.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Stanisław ŁABENDZIŃSKI (15.11.1880 w Inowrocławiu – 11.06.1933 w Bydgoszczy)
Dr chemii. Od 1920 r. w Bydgoszczy. Wykładowca w Państwowej Szkole Gospodarstwa Wiejskiego. Kierownik Miejskiego Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego. Miłośnik i znawca problemów turystyki. Organizator oddziału bydgoskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Inicjator założenia Muzeum Miejskiego. Działacz Polskiego Towarzystwa Przyrodniczego. Sekretarz Komitetu Budowy Pomnika H. Sienkiewicza. Autor pierwszego polskiego przewodnika pt. Ilustrowany przewodnik po Bydgoszczy.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Wojciech ŁOCHOWSKI (brak danych – 4.09.1651 w Bydgoszczy)
Rajca i ławnik miejski. Dwa lata burmistrz Bydgoszczy. Autor Chronicorum civitatis Bidgostienisis, w której ujął dzieje miasta od jego powstania do 1637 r. Właściciel spichlerza i gruntów miejskich. Z Jego inicjatywy utworzono Straż Miejską. Darczyńca kościoła farnego, dla którego ufundował sygnaturkę i chrzcielnicę.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Pochowany w krypcie kościoła farnego, obecnie Kadedry. Płyta nagrobna w płd. ścianie prezbiterium.)

Jan MACIASZEK (13.05.1876 w Ostrowie Wlkp –10.01.1932 w Bydgoszczy)
W 1919 r. pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej przy niemieckim magistracie, następnie generalny komisarz. Przejął władzę od niemieckiego burmistrza. W latach 1920-1921 komisaryczny Prezydent Bydgoszczy.
W Sali sesyjnej Rady Miasta – tablica pamięci.
Patron ulicy na Miedzyniu.
 (Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Teofil MAGDZIŃSKI (13.10.1818 w Szamotułach – 1.02.1889 w pociągu k/Zbąszynia)
Działacz społeczny i narodowy. Obrońca praw Polaków. Od 1865 r. w Bydgoszczy. Założyciel Towarzystwa Przemysłowego. Działał we wszystkich polskich towarzystwach społecznych. Poseł do Izby Deputowanych Sejmu Pruskiego, a później do Parlamentu Rzeszy. Członek Rady Miejskiej.
Patron ulicy na Starym Mieście.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Jacek MAJEWSKI (1966 – 25.10.2006 w Bydgoszczy)
Muzyk, perkusista. W latach 90. XX w. współtworzył nowy gatunek muzyki jazzowej zwany yassem. Nagrał płyty z zespołami Mazzoll & Arhythmic Perfection, Łoskot, Maestro Trytony ... Występował z muzykami i formacjami improwizującymi. Współzałożyciel klubu „Mózg” (1994).
(Cmentarz parafii p.w. św. Stanisława, ul. Kapliczna)

Józef MAKOWSKI (19.08.1914 w Toruniu – 6.10.1997 w Bydgoszczy)
Artysta plastyk, rzeźbiarz, malarz, rysownik. Autor kilku pomników kompozytorów w parku im. J. Kochanowskiego i przy Filharmonii Pomorskiej oraz pomnika w Dolinie Śmierci w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. św. Trójcy, ul. Lotników 2)

Zygmunt MALEWSKI (12.04.1873 w Smarzewie, Ukraina – 14.07.1937 w Bydgoszczy)
Od 1922 r. w Bydgoszczy. Archiwista miejski. Autor licznych publikacji poświęconych dziejom Bydgoszczy i życiu kulturalnemu miasta. Założyciel pisma Przegląd Bydgoski.
Na budynku przy ul. Dworcowej 65 – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Bolesław MARCIŃCZAK ps. Bolmar (29.11.1905 – 17.05.1950)
Księgarz. Pracował u F. Gutenberga oraz Gebethnera i Wolfa w Paryżu. Znał biegle 5 języków. Członek Światowego Związku Esperantystów (U.E.A.). Po II wojnie światowej związał się z bydgoską delegaturą Spółdzielni Wydawniczej „Czytenik”.
Patron ulicy na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Ryszard MARKWART (9.09.1868 w Ostródzie – 16.08.1906 w Międzyzdrojach)
Ksiądz. Od 1899 r. w Bydgoszczy. Proboszcz parafii farnej. Pracę duszpasterską łączył z działalnością narodową wśród Polaków. Reaktywował Towarzystwo Robotników Polsko–Katolickich. Członek zarządu Towarzystwa Pomocy Naukowej i walczącej z germanizacją organizacji „Straż”. Zabiegał o budowę kościoła Świętej Trójcy. Założyciel Cmentarza Nowofarnego.
Patron ulicy w Śródmieściu.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Józef MILCHERT (9.01.1874 w Osieku, pow. Bydgoszcz – 8.06.1930 w Bydgoszczy)
Od 1896 r. w Bydgoszczy. Kupiec i wynalazca. Autor 25. patentów. Założyciel Towarzystwa Kupców. Zaangażował się w budowę kościoła p.w. Świętej Trójcy. Był skarbnikiem w utworzonej w grudniu 1918 r. Radzie Ludowej na miasto Bydgoszcz i przedmieścia. Uczestniczył w przejmowaniu miasta od władz pruskich w dniu 19 stycznia 1920 r. Komisaryczny radny miejski (1920) i członek Magistratu (1921). Autor wspomnień dot. Powstania Wielkopolskiego.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Franciszek MINCER (14.07.1932 w Warszawie – 3.08.2007 w Bydgoszczy)
Po ukończeniu studiów historycznych na uniwersytecie we Wrocławiu pracował w Ossolineum. Wykładowca historii w Opolu, skąd przybył do Bydgoszczy. Tutaj związał się z Wyższą Szkołą Pedagogiczną, obecnie UKW. Był kierownikiem Wydziału Bibliotekoznawstwa. Autor licznych opracowań historycznych poświęconych Bydgoszczy. Wiele z nich ukazało się w „Kalendarzu Bydgoskim” wydawanym przez Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, którego był aktywnym członkiem. Autor wydanej przez PWN historii Bydgoszczy do 1806 roku.
(Cmentarz Komunalny, ul. Wiślana 20)

Danuta MIŚCICKA – ŚLIWKA (31.08.1949 w Toruniu – 30.03.2006 w Bydgoszczy)
Ukończyła Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Gdańsku (1967). Dr nauk medycznych (1979). Od 1.11.1979 adiunkt w Zakładzie Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Bydgoszczy. Dr hab. (1998) i profesor zwyczajny (2001). Specjalizowała się w genetyce molekularnej i sądowej. Wykonywała badania genetyczne dla wymiaru sprawiedliwości, identyfikowała genetycznie szczątki ludzkie z masowych grobów w b. Jugosławii. Opracowała najlepszą w Polsce bazę danych profili mitochrondialnego DNA i chromosomu Y. Opublikowała ponad 200 publikacji w czasopismach medycznych. Akademię Medyczną przekształciła w Collegium Medicum UMK. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i KEN.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Czesław NIEDUSZYŃSKI (20.07.1879 w Tarnowie – 23.11.1953 w Bydgoszczy)
Od 1926 r. w Bydgoszczy. Sędzia Sądu Okręgowego. Adwokat i notariusz. Radny miejski. Prezes bydgoskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Rozwijał turystykę kwalifikowaną. Wiceprezes Związku Popierania Turystyki. Od 1951 r. prezes Zarządu Okręgu PTTK.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Dimitrios NIKOLAIDIS (17.04.1949 w Warnie – 2.08.2001 w Bydgoszczy)
Grek urodzony w Bułgarii . Wszechstronnie wykształcony (filologia nowogrecka , historia  z archeologią, teologia). Autor zbioru wierszy Odys i ja ,powieści Dolina Józefata. Od 1987 r. w Bydgoszczy. Tłumacz literatury polskiej na język bułgarski i odwrotnie. Nagrodzony w konkursie poetyckim „Ikarowe strofy” (1994).
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Marian NORKOWSKI (1935 – 7.03.2001 w Bydgoszczy)
Sportowiec. Od 1953 r. w Bydgoszczy. Grał w klubie „Gwardia” („Polonia”). W znaczącym stopniu wpłynął na awans drużyny piłkarskiej do I ligi. Był w niej dwukrotnie królem (1958, 1960) i wicekrólem (1961) strzelców. Reprezentant Polski. W 1960 r. w składzie reprezentacji narodowej na olimpiadę w Rzymie. W lidze potrafił nawet strzelić 3 gole w jednym meczu!
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego á Paulo, al. Kard. Stefana Wyszyńskiego 56)

Andrzej NOWACKI (1938 – 4.05.1996)
Malarz, grafik, rysownik, ilustrator. Autor licznych obrazów, m.in. portretów wybitnych bydgoszczan i szkicu Alegorii Bydgoskiej.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Tadeusz NOWAKOWSKI (8.11.1917 w Olsztynie – 11.03.1996 w Bydgoszczy)
Pisarz, publicysta, reporter. Współpracował z paryską „Kulturą”, sekcją Polską BBC w Londynie, w latach 1952–1992 pracował w Radiu Wolna Europa w Monachium. W jego powieściach są wątki bydgoskie, np. w Obozie Wszystkich Świętych. Towarzyszył Papieżowi Janowi Pawłowi II w około 40. pielgrzymkach. Reportaże z tych pielgrzymek zebrał w tomy Reporter Papieża i Kwiaty dla pielgrzyma. Założyciel i pierwszy prezes Światowego Związku Bydgoszczan. Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1993). Od 1994 r. Honorowy Obywatel Bydgoszczy.
Na kamienicy, przy Starym Rynku 5 – tablica pamiątkowa.
(Cmentarz Ewangelicko – Augsburski p.w. Zbawiciela, ul. Zaświat 2)

Zofia NOWICKA – TURWID (28.05.1914 w Bydgoszczy – 13.05.1996 w Bydgoszczy)
Dziennikarka, działaczka kultury. Pracowała w redakcjach pism Arkona i Pomorze. Autorka reportaży społecznych i obyczajowych, w tym reportaży z podróży po Europie. Kronikarka i animatorka życia kulturalnego Bydgoszczy. Współzałożycielka i długoletni sekretarz Bydgoskiego Informatora Kulturalnego. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Bronisław Zygfryd NOWICKI (2.02.1907 w Baden–Baden, Niemcy – 15.04.1981 w Bydgoszczy)
Artysta malarz. Zajmował się też grafiką użytkową i wystawienniczą. We wrześniu 1939 r. walczył w obronie Warszawy. Więzień oflagów. Od 1946 r. w Bydgoszczy. Działacz BTN i TMMB. Twórca wielu plakatów imprez kulturalnych. Projektował tablice pamięci (dla parafii p.w. NSPJ, L. Wyczółkowskiego w Gościeradzu …). Honorowy członek TMMB (1981).
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Krzysztof NOWICKI (6.03.1940 w Opsie, Białoruś – 30.03.1997 w Bydgoszczy)
Od 1945 r. w Bydgoszczy. Po studiach zatrudniony w Rozgłośni Polskiego Radia i tygodniku ,Fakty i myśli. Wydał ponad 20 książek, w tym zbiory opowiadań (Droga do ojca ,Orfeusze …), powieści (Główna przegrana, Drugie życie), dramaty (Pięć dni Lemuela Gulliwera, Było święto), pisma krytyczne, felietony, eseje, listy. Członek PEN –Clubu.  
W kościele parafialnym w Opsie od lipca 2007 r. – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Jerzy ORLICZ ( 2.04.1930 -11.04.2004 w Bydgoszczy)
Założyciel i długoletni prezes Klubu Miłośników Filmu Mozaika. Przez 18 lat członek zarządu Rady Polskiej Federacji DKF w Warszawie.
Patron ulicy na Czyżkówku.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Władysław PACIORKIEWICZ (15.11.1876 w Żegrowie, Wlkp. – 6.07.1925 w Bydgoszczy)
Konstruktor mechanik. Od 1921 r. w Bydgoszczy. Tu założył pierwszą polską wytwórnię maszyn do pisania. Skonstruował maszyny  Pacior, Idea i Polonia.
Na budynku, w którym mieszkał przy ul. Dolina 24 – tablica pamięci.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Józef PADEREWSKI (1.04.1871 w Sudyłkowie, Ukraina – 30.03.1958 w Bydgoszczy)
Po studiach na uniwersytecie w Kijowie, uczył matematyki i fizyki w szkołach rosyjskich i polskich (Połtawa, Żytomierz). W 1921 r. przybył do Polski. Uczył w Łucku i Otwocku. Od 1926 r. w Bydgoszczy. 12 lat uczył w Miejskim Katolickim Gimnazjum Żeńskim. Po jego śmierci żona przekazała Muzeum Okręgowemu pamiątki po przyrodnim bracie – Ignacym i jego testament.
Na kamienicy, w której mieszkał przy ul. 20 Stycznia 1920 r. – tablica pamięci.
(Cmentarz parafii p.w. NSPJ, ul. Ludwikowo 2, górb zlikwidowany)

Konrad PAŁUBICKI (16.03.1910 w Dziębówku, Wlkp. – 22.10.1992 w Gdańsku)
Od 1918 r. z przerwami w Bydgoszczy. W 1937 r. ukończył studia muzyczne. Współtwórca orkiestry przy Rozgłośni Polskiego Radia i Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej. Kompozytor Hejnału Bydgoskiego (1946) i licznych dzieł symfonicznych, instrumentalnych i pieśni. Nauczał teorii muzyki i kompozycji.
Hejnał bydgoski jest codziennie odtwarzany z wieży kościoła Klarysek.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Jan PIECHOCKI ( 30.08.1899 w Inowrocławiu – 6.09.1978 w Bydgoszczy)
Polonista i germanista gimnazjalny. Od 1928 r. w Bydgoszczy. Był nauczycielem w gimnazjum. Po wojnie inspektor szkolny. Dziennikarz, kierownik działu kulturalnego Ilustrowanego Kuriera Polskiego. Autor licznych recenzji teatralnych. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Maksymilian Antoni PIOTROWSKI (8.06.1813 w Bydgoszczy – 29.12.1875 w Królewcu)
Artysta malarz. Obrazy: Śmierć Wandy, Chłopcy na tle murów zamku bydgoskiego, Madonna (w ołtarzu głównym kościoła p.w. św. Piotra i Pawła).
Patron ulicy w Śródmieściu.
Na kamienicy, w której się urodził przy ul. Długiej 22 – tablica pamięci.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Władysław PIÓREK (27.11.1852 w Ostrowie Wlkp. – 17.08.1926 w Bydgoszczy)
Od 1885 r. w Bydgoszczy. Lekarz miejski. Członek i działacz Towarzystwa Przemysłowego i Stowarzyszenia Kupców Polskich. Współtwórca T.G. Sokół. Działacz Czytelni Ludowych i Towarzystwa Lekarskiego. Organizator Miejskiej Kasy Chorych. W 1926 r. został pierwszym polskim Honorowym Obywatelem Bydgoszczy.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
Na kamienicy, w której się mieszkał przy ul. Marszałka F. Focha 22 – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Tadeusz PIZIEWICZ (9.05.1895 – 18.02.1996 w Bydgoszczy)
Prawnik. W I wojnie światowej oficer w armii austriackiej. Od 1938 r. w Bydgoszczy. W 1945 r. pracownik, następnie kierownik Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Autor wspomnień, drukowanych w Kronice Bydgoskiej.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 6)

Józef PODGÓRECZNY (28.10.1900 w Kociubińczykach, Ukraina – 23.07.1990 w Bydgoszczy)
Nauczyciel, oficer w kampanii wrześniowej. Organizator „Domu Książki”. Od 1945 r. w Bydgoszczy. Dyrektor Biblioteki Miejskiej. Działacz wielu organizacji oraz stowarzyszeń zawodowych i kulturalnych. Prezes TMMB, od 1971 r. honorowy członek. Autor licznych artykułów i opracowań dot. Bydgoszczy, Kujaw i Pomorza.
(Cmentarz Komunalny, ul. Wiślana 20)

Zdzisław POLSAKIEWICZ (17.07.1928 w Bydgoszczy – 11.11.1974 w Bydgoszczy)
W czasie okupacji w Warszawie. Jako harcerz walczył w Powstaniu Warszawskim. Pisarz i dziennikarz. Pracował m.in. w redakcjach Gazety Pomorskiej oraz Faktów i Myśli. Publikował w wielu pismach, współpracował z bydgoską Rozgłośnią Polskiego Radia. Wydał tomiki poetyckie: Milczenie i czas, Na pamięć.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10))

Mieczysław POŁUKARD (30.07.1930 w Radzyminie – 26.10.1985 w Bydgoszczy)
Sportowiec. Od 1955 r. w Bydgoszczy, gdzie w „Gwardii” („Polonii”) jeździł na żużlu. Indywidualny (1954) i drużynowy (1955) mistrz Polski. Zwycięzca Kryterium Asów (1958). Był pierwszym polskim żużlowcem, który zakwalifikował się do finału indywidualnych mistrzostw świata (1959), w których zajął 12. lokatę. Dwukrotny medalista drużynowych mistrzostw świata. Z reprezentacją Polski wywalczył złoty (1961) i brązowy (1962) medal. Zdobywca Złotego Kasku (1965). Karierę sportową przerwał wypadek w 1968 r., w wyniku którego amputowano Mu nogę. Zajął się wówczas szkoleniem młodzieży żużlowej. Zginął na torze, potrącony przez młodego zawodnika.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Leon POSŁUSZNY (18.05.1882 – 21.10.1947)
Księgarz. Od 1915 r. w Bydgoszczy. Założył i prowadził wraz z żoną przy ul. Niedźwiedzia 6 „Księgarnię Bydgoską”. Prezes TG Sokół. Radny Miejski. Decernent Teatru Polskiego, opiekun Straży Pożarnej. Współwydawca (z L. Kronenbergiem) czasopisma „Nowe Tory”. Opracował pierwszą polską książkę adresową Bydgoszczy.
Patron ulicy na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Bronisław POTOCKI (23.12.1868 – 13.09.1926)
Adwokat, notariusz. Od 1920 r. w Bydgoszczy. Sekretarz Komitetu Obywatelskiego dla Bezrobotnych. Opiekun Internatu Kresowego. Założyciel Cywilnej Szkoły Mechaników Lotniczych. Z własnych funduszy zbudował dla uczniów tej szkoły internat. Po jego śmierci powstała fundacja im. Dra B. Potockiego. Wspierała ona finansowo rodziny poległych lotników.
Patron ulicy na Górzyskowie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Wanda POZNAŃSKA z d. Dmowska (23.07.1898 w Warszawie – 3.06.2003 w Montrealu, Kanada)
Uczestniczyła jako stenograf w pracach Pokoju Ryskiego. Żona konsula II Rzeczypospolitej Polskiej Karola Poznańskiego. Mieszkała w Montrealu. Liczne dokumenty i dzieła sztuki, przekazała Muzeum Emigracji i Uchodźstwa Polskiego i Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego (obecnie UKW).
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Julian Walenty PREJS ps. Sierp – Polaczek (13.02.1820 w Papowie Biskupim – 2.07.1904 w Bydgoszczy)
Wybitny działacz narodowy podczas zaboru pruskiego zwany Ojcem prasy ludowej. Wydawał kalendarze katolicko-polskie i inne opracowania dla Polaków. Od 1865 r. w Bydgoszczy. Propagował życie w trzeźwości.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
Na budynku, w którym mieszkał przy ul. Terasy 2 – tablica pamięci.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Wanda ROLBIEWSKA (15.10.1876 w Broniszewicach, Wlkp. – 13.06.1952 w Bydgoszczy)
Nauczycielka. Od 1905 r. organizatorka tajnego nauczania języka polskiego i historii. Założycielka i dyrektorka (1922 – 1939) Miejskiego Katolickiego Gimnazjum Żeńskiego.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Leon ROMANOW (24.07.1938 – 2.05.2001 w Bydgoszczy)
Malarz i rysownik. Stworzył własny styl, metafizyczny pejzaż budowany geometrycznie na linii horyzontu. Członek Związku Artystów Polskich. Jego prace wielokrotnie prezentowane były zarówno w kraju jak i zagranicą.
(Cmentarz Komunalny, ul. Wiślana 20)

Izabela ROMANOWSKA (20.01.1902 w Kaińsku, Rosja – 22.11.1986 w Bydgoszczy)
Dr wszechnauk lekarskich. Organizowała poradnie przeciwgruźlicze. Współorganizowała oddział bydgoski Polskiego Towarzystwa Fizjopneumologicznego i komitet do zwalczania gruźlicy.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Jerzy RUPNIEWSKI (21.09.1888 w Warszawie– 10.06.1950 w Świeciu n/Wisłą)
Artysta malarz. Od 1925 r. w Bydgoszczy. Współtwórca i prezes Związku Plastyków Pomorskich. Malował architekturę i pejzaże, kwiaty, martwą naturę, wnętrza. Portrecista. Stworzył koncepcję plastyczną biblioteki bernardyńskiej w Bibliotece Miejskiej (1936), obecnie W. i M. Biblioteka Publiczna. Liczne jego prace w Muzeum Okręgowym.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Komunalny, ul. Lotników 1)

Wojciech RZEŹNIACKI (14.04.1890 w Gnieżnie – 15.02.1954 w Bydgoszczy)
Od 1934 r. w Bydgoszczy. Organizator turystyki. Kierownik referatu turystyki przy Zarządzie Miejskim. Tłumacz (znał biegle 7 języków) i dziennikarz. Kierownik Zarządu Popierania Turystyki. Autor artykułów i książek o Bydgoszczy, Małej Encyklopedii Turystycznej (1938), przewodnika Bydgoszcz i okolice (1952), Bydgoszcz jako ośrodek turystyczny.
Patron ulicy na osiedlu Bohaterów w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Klara SARNOWSKA (10.06.1908  w Berlinie – 22.01.1997 w Świeciu n/Wisłą)
Nauczycielka i bibliotekarka. Pracownica Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy. Podczas II wojny ocaliła wiele polskich książek. W latach 1953-1968 zastępca dyrektora biblioteki. Organizatorka czytelni regionalnej, działaczka licznych stowarzyszeń.
(Cmentarz parafii p.w. Świętej Trójcy, ul. Lotników 2)

Lucjan "Znicz" SAWICKI (10.04.1923 w Wilnie - 25.07.2004 w Bydgoszczy)
Za przynależność do Armii Krajowej został w 1940 roku aresztowany przez NKWD. Radziecki sąd wojskowy skazał go na karę śmierci, zamienioną później na długoletnie więzienie. W więzieniu przebywał do czerwca 1941 roku. Na tajnych kompletach kontynuował przerwaną aresztowaniem naukę, zakończoną egzaminem maturalnym. W maju 1945 roku został wraz z rodziną repatriowany do Polski. Zamieszkał w Bydgoszczy. Pracę dziennikarską rozpoczął w 1949 roku w redakcji Ilustrowanego Kuriera Polskiego. Prowadził tam rubrykę "Kropla wody", a później "Świat jest ciekawy". Współpracował z Rozgłośnią Polskiego Radia w Bydgoszczy. Od początku, w kręgu jego zainteresowań znajdowały się niewyjaśnione zagadki nauki i cywilizacji. Wydał łącznie 16 książek popularno-naukowych poświęconych życiu na ziemi oraz człowiekowi w kosmosie. Najbardziej znana praca nosi tytuł "Goście z kosmosu. Paleostanantyka". Pisał także powieść dla młodzieży.

Działał w wielu organizacjach i stowarzyszeniach: Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich, Społecznym Komitecie Budowy Pomorskiego Ośrodka Telewizyjnego, Towarzystwie Miłośników Astronomii, Polskim Towarzystwie Geograficznym, Towarzystwie Miłośników Miasta Bydgoszczy.

Otrzymał między innymi następujące nagrody i odznaczenia:
- I nagroda w konkursie Brunona Winawera za całokształt pracy publicystycznej w dziedzinie popularyzacji nauki,
- nagroda Polskiej Akademii Nauk za twórczość popularyzującą naukę polską,
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
- Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi,
- Odznakę honorową "Bydgoszcz zasłużonemu obywatelowi".

Józef SCHULZ (3.02.1884 w Kwasutach, pow. Żnin – 30.03.1940 w Buchenwaldzie, Niemcy)
Powstaniec Wielkopolski. Od 1931 r. w Bydgoszczy. Proboszcz parafii farnej. Kapelan więźniów. Działał w Stowarzyszeniu Ochrony Kobiet i Misji Dworcowej, przewodniczący Młodzieży Katolickiej. Współzałożyciel Straży Obywatelskiej. Aresztowany, wywieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Zginął śmiercią męczeńską w bunkrze.
Patron ulicy na Błoniu.
(Symboliczny grób na Cmentarzu Bohaterów, ul. Gen. Stanisława Grzmota – Skotnickiego 2)

Franciszek SIEMIRADZKI (12.01.1870 w Nowogródku, Białoruś – 22.01.1948 w Bydgoszczy)
Inżynier. Od 1924 r. w Bydgoszczy. Organizator i dyrektor Państwowej Szkoły Przemysłowej (obecnie Zespół Szkół Mechanicznych przy ul. Świętej Trójcy 37). Działacz społeczny i gospodarczy. Prezes oddziału Stowarzyszenia Techników Polskich.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Tadeusz SKARBEK – MALCZEWSKI (16.12.1873 w Smolarach, pow. Mogilno – 2.10.1929 w Bydgoszczy)
Ksiądz. Od 1921 w Bydgoszczy. Proboszcz parafii farnej. Dziekan i prałat Jego Świątobliwości Piusa XI. Przeprowadził remont Fary i renowację obrazu Matki Bożej z różą. Dokonał remontu Klarysek. Zbudował kościół w Siernieczku i kaplicę w Internacie Kresowym. Założył Dom Katolicki przy ul. Grodzkiej 1. Dokonał konsekracji Kościoła Garnizonowego. Pomagał budować bazylikę p.w. św. Wincentego à Paulo. Postawił liczne krzyże i figury maryjne. Prezes Towarzystwa Opieki nad Niewidomymi.
Patron ulicy na Starym Mieście.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Ludwik SOSNOWSKI (18.01.1860 w Gniewkowie – 13.05.1943 w Bydgoszczy)
Rzemieślnik. Od 1885 r. w Bydgoszczy. Członek cechu blacharzy. W latach 1897 – 1932 prezes Towarzystwa Przemysłowego. Sokół i chórzysta. Współtwórca Domu Polskiego. Członek Polskiej Rady Ludowej (1918 – 1920). Radny miejski. Zmarł w domu starców przy ul. Grudziądzkiej.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Bogusław SUJKOWSKI (14.07.1900 w Warszawie – 5.12.1964 w Bydgoszczy)
Z zawodu leśnik. Od 1946 r. w Bydgoszczy. Autor 25. książek historycznych. Debiutował w 1930 r. powieścią Garść wspomnień piechura. Ważniejsze z nich to: Bolko zapomniany, Liście koka, Nie bogowie, Dziewice słońca i Jantarowy szlak.
Patron ulicy na Jarach.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Jerzy SULIMA-KAMIŃSKI (20.09.1928 w Bydgoszczy – 19.03.2002 w Bydgoszczy)
Dziennikarz, literat W latach 1955-1990 związany z redakcją literacką Polskiego Radia. Autor słuchowisk, felietonów, recenzji literackich, także powieści (Stan podgorączkowy, Lot na uwięzi, Bilet do Singapuru …) i trzytomowej bydgoskiej sagi Most Królowej Jadwigii. Radny. 
Patron mostu nad Brdą na Starym Mieście.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Maria SUSZYŃSKA-BARTMAN (1.01.1906 –  25.03.1991)
Pisarka. Debiutowała w 1938 r. wierszem Romans. Więzień obozów koncentracyjnych Stutthof i Bergen–Belsen. Napisane wkrótce po II wojnie światowej wspomnienia obozowe Nieświęte męczennice zostały wydane w 1971 r. Od 1976 r. w Bydgoszczy. Wspomnienia z dzieciństwa na Kujawach wydała pt. Księga z Pięciu Wzgórz (1976) i Pożegnanie z Pięcioma Wzgórzami (1986).
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Kazimierz SZULISŁAWSKI (17.02.1893 w Mikołajowie, Ukraina – 13.11.1978 w Bydgoszczy)
Leśnik. Przyjaźnił się z Leonem Wyczółkowskim. W 1948 r. przekazał bydgoskiemu Muzeum Miejskiemu około 100 prac Artysty. Od 1950 r. w Bydgoszczy. Przez 11 lat Wojewódzki Konserwator Przyrody. Inicjator założenia Nadgoplańskiego Parku Tysiąclecia i Ogrodu Botanicznego w Myślęcinku.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Małgorzata SZUŁCZYŃSKA (1957 w Bydgoszczy – 12.12.2003 w Bydgoszczy)
Zajmowała się dokumentalistyką i krytyką literacką. Poetka. Autorka zbiorów wierszy Gra w kości, Rękojeść róży, Lustra, Wpisani w biel, Według Abelarda, dokumentalnej biografii Haliny Poświatowskiej Nie popełniłam zdrady oraz poematu Aether.
Na kamienicy, w której mieszkała przy ul. Świętej Trójcy 25 – tablica pamięci.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Andrzej SZWALBE (30.06.1923 w Warszawie – 11.11.2002 w Bydgoszczy)
Prawnik. Od 1946 r. w Bydgoszczy. Doprowadził do budowy Filharmonii Pomorskiej, w której przez 40 lat był dyrektorem (1951–1991). Organizator festiwali i kongresów muzykologicznych (MAEO). Animator kultury. Założył Bydgoskie Towarzystwo Naukowe (1959), zaangażował się w powstanie Biura Wystaw Artystycznych (1970), Akademii Muzycznej (1994) i Opery Nova. Od 1993 r. Honorowy Obywatel Bydgoszczy. Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie).
Patron ulicy w Śródmieściu.
Na kamienicy, w której mieszkał przy ul. Dworcowej 75 – tablica pamięci.
Na placu przed budynkiem filharmonii – pomnik z brązu.
(Cmentarz parafii p.w. NSPJ, ul. Ludwikowo 2)

Bernard ŚLIWIŃSKI (5.07.1883 w Poniecu, Wlkp. – 18.12.1941 w Neubrandenburgu)
Powstaniec Wielkopolski. 20 stycznia 1920 r. na czele 6. Pułku Strzelców Wielkopolskich wyzwalał Bydgoszcz. W latach 1922 – 1932 Prezydent Bydgoszczy. Za jego rządów zbudowano m.in. elektrownię na Jachcicach. Kawaler Orderu Virtuti Militari V klasy i Francuskiej Legii Honorowej. Aresztowany w 1939 r., zmarł w obozie jenieckim.
(Symboliczny grób na Cmentarzu Bohaterów Bydgoszczy, ul. Gen. Stanisława Grzmota – Skotnickiego 2)

Józef Stanisław ŚWIĘCICKI (9.03.1859-2.11.1913 )
Urodzony w Bydgoszczy. Budowniczy, szachista, autor Przewodnika po Bydgoszczy (1909), autor sztuk teatralnych. Jego twórczość architektoniczna, osadzona w nurcie historyzmu, jest reprezentatywna dla zjawisk występujących w architekturze Bydgoszczy 4. ćw. XIX w..
Projektował m.in. : Hotel Pod Orłem, ul. Gdańska 14 (1893), kamienice: ul. Chocimska 1 (1885), ul Dworcowa 4 (1887), Wełniany Rynek 7 (1889), ul. Stary Port 1-3 (1893), ul. Jagiellońska 30 (1895), Pl. Wolności 1 (1896), ul. Kołłątaja 5 (1897), ul. Cieszkowskiego 11 (1898); wille: ul. Piotra Skargi 3 (1886), ul. Gdańska 88-90 (1888), ul. Kujawska 4 (1890), al. Mickiewicza 17 (1905).

Idzi ŚWITAŁA (1.09.1877 w Topoli Wielkiej, Wlkp. – 8.12.1928 w Bydgoszczy)
Wszechstronnie wykształcony (medycyna, teologia, ekonomia, prawo, dziennikarstwo). Poseł do Izby Deputowanych Sejmu Pruskiego. Aktywnie występował w obronie praw Polaków. Za aktywność społeczną Rada Miejska nadała mu tytuł honorowego radcy.
Patron stadionu przy ul. Nakielskiej.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10. Jego grobem opiekuje się Urząd Miasta.)

Jan TESKA ( 16.07.1876 w Chojnicy, Wlkp. – 24.03.1945 w Sochaczewie)
Założyciel i wydawca Dziennika Bydgoskiego (1907). Sekretarz Rady Ludowej , prezes TG Sokół i Związku Dziennikarzy. W czasie okupacji w Warszawie, gdzie angażował się w walkę podziemną. 
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
Na budynku, w którym była redakcja Dziennika Bydgoskiego przy ul. Jana Kazimierza 5 – tablica pamięci. 
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Augustyn TRÄGER – SĘK (25.08.1896 w Kalnicy Dolnej, pow. Lesko – 22.04.1957 w Bydgoszczy)
Pracownik wywiadu Wojska Polskiego. Od 1934 r. w Bydgoszczy. W czasie II wojny światowej działał w organizacji „Miecz i Pług”. Brał udział w lokalizacji miejsca produkcji rakiet V-1 i V-2 w Peeneműnde. Meldunki z tej bazy dostarczane mu przez syna Romana przekazywał do wywiadu AK w Warszawie. Stamtąd trafiały do Londynu. Ich efektem było zniszczenie fabryki przez lotnictwo alianckie.
Na kamienicy, w której mieszkał przy Wełnianym Rynku 10 – tablica pamięci.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Roman TRÄGER (17.03.1923 w Bytomiu – 21.03.1987 w Bydgoszczy)
Podczas II wojny światowej pracownik wywiadu wojskowego. Zlokalizował miejsce produkcji rakiet V-1 i V-2 w Peeneműnde. Dzięki Jego meldunkom i sporządzonym planom przekazywanym przez Ojca do Warszawy, lotnictwo alianckie zbombardowało fabrykę. Od 1948 r. w Bydgoszczy. Pracownik „Telfy” i innych zakładów. Konstruktor i racjonalizator w dziedzinie teletechniki.
Jego nazwisko wymienione jest na tablicy przy Wełnianym Rynku 10.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Józef Szugyi TRAJTLER (19.02.1877w Budapeszcie, Węgry – 31.01.1923 w Bydgoszczy)
Węgier. Specjalista w dziedzinie budowy linii kolejowych. Od 1919 r. w Bydgoszczy, mianowany jako starszy radca rządowy naczelnikiem Urzędu Ruchu Kolei Państwowych. Jego zasługą było szybkie uruchomienie połączeń kolejowych po opuszczaniu miasta przez Niemców w styczniu 1920 r.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Piotr TRIEBLER (22.11.1898 w Ligocie, pow. Prudnik – 31.03.1952 w Bydgoszczy)
Członek Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Autor wielu pomników (Klemensa Janickiego, Marsz. Józefa Piłsudskiego), tablic pamiątkowych i grobowców np. Leona Wyczółkowskiego we Wtelnie.
(Cmentarz parafii p.w. Świętej Trójcy, ul. Lotników 2)

Stefania TUCHOŁKOWA (25.04.1874 w Bożejewiczkach, pow. Żnin – 4.03.1924 w Bydgoszczy)
Pisarka. Autorka popularnych powieści obyczajowych i historycznych Demon gry i Dziewica Orleańska. Tłumaczka literatury francuskiej. Publicystka i redaktorka Dziennika Bydgoskiego. Radna, działaczka ruchu narodowego i kobiecego.
Patron ulicy na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Marian TURWID (28.11.1905 we Wrześni, Wlkp. – 17.11.1987 w Bydgoszczy)
Właściwe nazwisko: Kaczmarek. Artysta malarz i pisarz. Specjalizował się w pejzażu i portrecie. Od 1931 r. w Bydgoszczy. Założyciel i pierwszy dyrektor Liceum Sztuk Plastycznych. Założyciel pisma kulturalnego Arkona. Współtwórca czasopisma Pomorze. Autor 7. zbiorów wierszy, 7. powieści, licznych esejów, recenzji i felietonów. 
Patron skweru w Śródmieściu.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Henryk UMBREIT (ur. 29 listopada 1867 w Poznaniu, zm. 10 marca 1942 w Bydgoszczy).
Po ukończeniu studiów farmaceutycznych i filozoficznych we Wrocławiu, działał w Polskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk. Od 1899 r. przez 3 lata był właścicielem apteki w Strzelnie, a następnie hurtowni „Umbreit Co Nast.” W 1924 r. z bratem Piotrem odkupił od niemieckiego właściciela aptekę „Pod Lwem” przy ul. Grunwaldzkiej 37 w Bydgoszczy. Henryk Umbreit był ofiarą niemieckiego terroru.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Zygmunt Gabriel URBANYI (1872 – 3.05.1937)
Od 1920 r. w Bydgoszczy. Pedagog w Konserwatorium Muzycznym Wilhelma von Winterfelda. Współzałożyciel Towarzystwa Muzycznego. Nauczyciel śpiewu i muzyki w seminariach nauczycielskich. Dyrygent zespołów koncertowych i orkiestr wojskowych. Kompozytor. Krytyk muzyczny współpracujący z Dziennikiem Bydgoskim.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Emil WARMIŃSKI (15.03.1881 w Bydgoszczy – 8.06.1909 w Poznaniu)
Lekarz. W 1905 r. wraca do Bydgoszczy Prezes T.G. Sokół. Działacz różnych stowarzyszeń społecznych i gospodarczych. Organizator Domu Polskiego przy ul. Gamma (1907).
W pobliżu miejsca, gdzie był Dom Polski przy ul. Warmińskiego 11 – tablica pamięci.
 (Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)

Zbigniew WICHEREK (31.12.1913 w Bydgoszczy – 18.08.1992 w Bydgoszczy)
Literat. Debiutował w 1935 r. w Kurierze Bydgoskim. Po II wojnie światowej związał się z Ilustrowanym Kurierem Polskim i Rozgłośnią Polskiego Radia. Od 1966 r. rencista, poruszający się na wózku inwalidzkim. Aktywny działacz TMMB i Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego. Uczestniczył w konkursach na wspomnienia literackie. Autor słownika gwary pomorsko-kujawskiej i licznych fraszek.
(Cmentarz Komunalny, ul. Wiślana 20)

Mieczysław WIELICZ (22.12.1910 w Lublinie – 10.05.1983 w Bydgoszczy)
Właściwe nazwisko: Kowalczyk. W sezonie 1938–1939 i od 1945 r. w Bydgoszczy. Aktor i reżyser teatralny. Ulubieniec publiczności, w przeciągu 50. lat wystąpił w 240. spektaklach. Prezes Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz parafii p.w. św. Wincentego à Paulo, al. Stefana Kard. Wyszyńskiego 56)

Melchior WIERZBICKI (4.07.1867 w Gnieźnie – 25.11.1925 w Bydgoszczy)
Od 1897 r. w Bydgoszczy. Adwokat. Podejmował się w sądach pruskich obrony polskich działaczy społecznych i niepodległościowych. Organizował i finansował kolonie dla dzieci polskich. 19 stycznia 1920 r. jako przedstawiciel rządu R.P. przejął od Niemców Bydgoszcz i okręg nadnotecki. Animator życia gospodarczego i kulturalnego w wyzwolonym mieście.
Patron ulicy na Starym Mieście.
(Cmentarz Nowofarny, ul. Artyleryjska 10)

Piotr WISZNIEWSKI (31.01.1890 w Żytomierzu, Ukraina – 17.03.1966 w Bydgoszczy)
Fotograf. Utrwalił na kliszach całą Bydgoszcz. Przyczynił się do powstania Domu Turysty. Autor licznych fotogramów wystawianych w Pomorskim Domu Sztuki, Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego, BWA.
Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
(Cmentarz Komunalny, ul. Kcyńska 51)

Franciszek Aleksander WITECKI (9.07.1854 w Bydgoszczy – 23.02.1922 w Bydgoszczy)
Prezes i jeden z założycieli Towarzystwa Śpiewu Halka. Prezes bydgoskiego Okręgu Śpiewaczego. Współzałożyciel TG Sokół. Założyciel Banku Przemysłowego przy ul. Długiej. W latach 1920 – 1922 prezes założonego przez siebie chóru Harmonia.
Patron ulicy na osiedlu Bohaterów w Fordonie.
(Cmentarz Starofarny, ul. Grunwaldzka 15)